Στα 10 χρόνια που μεσολάβησαν από την εφαρμογή του συστήματος εισαγωγής στα Α.Ε.Ι. με τη μέθοδο των κατευθύνσεων, σε όλα τα μαθήματα, συνεπώς και στη Βιολογία, έχει διαμορφωθεί και παγιωθεί μια συγκεκριμένη τυπολογία θεμάτων στις Πανελλαδικές εξετάσεις.

Η τυπολογία αυτή, που έχει καθορίσει τον τρόπο που εξετάζεται, αλλά και τον τρόπο που διδάσκεται το μάθημα (προσανατολίζοντας τη διδασκαλία σχεδόν αποκλειστικά στην εξάσκηση των μαθητών στα θέματα που θα αντιμετωπίσουν), ίσως να έχει φτάσει πλέον στα όριά της, καθώς μαζί με το φαινόμενο «ανακύκλωσης» θεμάτων του παρελθόντος, δεν λείπουν και οι προβληματισμοί, για το αν και κατά πόσο προωθεί στη διδασκαλία και αξιολογεί στις εξετάσεις, την κριτική σκέψη.

Καλούμε λοιπόν τους εκπαιδευτικούς επισκέπτες του ιστολογίου, που συμμερίζονται την ανάγκη για ένα «φρεσκάρισμα» του τρόπου με τον οποίο αξιολογούμε τους μαθητές μας στη Βιολογία, να προτείνουν ασκήσεις και προβλήματα Βιολογίας (3^ο και 4^ο θέμα Πανελλαδικών), από τα οποία οι ίδιοι θα επιλέξουν τα 3 καλύτερα, κάθε κατηγορίας.

Οι «όροι» και οι κατευθύνσεις του «διαγωνισμού» ως προς την «προσωπικότητα» των θεμάτων είναι:

1. Να μην είναι θέματα ανάκλησης γνώσεων, όπως λ.χ. θέματα επιλογής και παράθεσης παραγράφων του σχολικού βιβλίου,

2. Να μην είναι θέματα λογιστικής αποτίμησης βιολογικών φαινομένων, όπως λ.χ. τα ευφάνταστα (αλλά ελάχιστη σχέση έχοντα με το πνεύμα της Βιολογίας) διανοητικά κατασκευάσματα που κοσμούν πολλά βοηθήματα με τα 2ν-2 μόρια νερού κλπ.

3. Να καταβάλλεται προσπάθεια ώστε τα προτεινόμενα θέματα:

• Να προωθούν και να αξιολογούν τον κριτικό τρόπο σκέψης,
• Να ελέγχουν την ικανότητα του μαθητή να εφαρμόζει όσα έχει μάθει στη Βιολογία, στην καθημερινή ζωή του,

Οι «όροι» του «διαγωνισμού» ως προς την υποβολή και την αξιολόγηση των θεμάτων είναι:

1. Τα θέματα θα υποβληθούν ως τις 31 Μαΐου στην ηλεκτρονική διεύθυνση του ιστολογίου: bioedublog@gmail.com

2. Τα θέματα μετά την υποβολή τους θα αναρτώνται σε ειδική σελίδα του ιστολογίου, μέσα στην ίδια ή την επόμενη ημέρα.

3. Τα θέματα που συγκεντρώθηκαν ως τις 31 Μαΐου, θα αξιολογούνται από τους επισκέπτες του ιστολογίου ως τις 20 Ιουνίου, με την υποβολή ηλεκτρονικού μηνύματος στην ηλεκτρονική διεύθυνση του ιστολογίου (κάθε επισκέπτης θα υποβάλλει τα 3 καλύτερα από κάθε κατηγορία επισημαίνοντας τον αύξοντα αριθμό κάθε θέματος).

Το ίδρυμα: Molecular Frontiers Foundation, διοργανώνει διεθνή διαγωνισμό, στον οποίο οι νέοι, κάτω των 18 ετών, μπορούν να διατυπώσουν ένα ερώτημα που να αφορά στα βιομόρια. Τα ερωτήματα που θα υποβληθούν θα αξιολογηθούν από ομάδα επιστημόνων, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται κάτοχοι βραβείων Νόμπελ, προκειμένου να εξαχθούν τα 10 καλύτερα από αυτά (από 5 αγόρια και 5 κορίτσια). Οι νικητές θα κερδίσουν:

• Μετάλλιο,
• Την απάντηση στο ερώτημά τους (αν υπάρχει)
• Έπαινο,
• Μια συσκευή ασύρματου internet.

Όπως χαρακτηριστικά γράφει ο διευθυντής του ιδρύματος Richard M. Zare:

Ξεκινήσαμε το διαγωνισμό διότι επιζητούμε τα δικά σας ερωτήματα! Ναι καλά καταλάβατε, αναζητούμε ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ για τα βιομόρια, όχι απαντήσεις. Στην επιστημονική εργασία μας προσπαθούμε να βρούμε απαντήσεις, χωρίς όμως καλές ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ, είναι αδύνατο να ξέρουμε που και πώς θα ψάξουμε. Γιαυτό πάρτε μέρος στην αναζήτηση καλών ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ.

Η καταληκτική ημερομηνία υποβολής των ερωτημάτων είναι η 7η Μαίου. Οι ενδιαφερόμενοι να συμμετάσχουν μπορούν απευθύνονται στη διεύθυνση: http://www.moleclues.org/ προκειμένου να υποβάλλουν το ερώτημά τους ή να συνεργαστούν με ένα επιστημονικό σύμβουλο, που θα τους βοηθήσει να το διατυπώσουν.

Το b(io)log πιστεύοντας ότι πρωτοβουλίες σαν και αυτή, που απηχούν το ελεύθερο και δημιουργικό κλίμα εντός του οποίου η σύγχρονη Βιολογία προοδεύει, αξίζουν υποστήριξης και συμμετοχής. Παροτρύνετε λοιπόν τους μαθητές σας να συμμετάσχουν στο διαγωνισμό, καθώς τόσο οι ίδιοι, όσο και η Βιολογία, που συχνά προόδευσε από τις λαμπρές ιδέες 20χρονων ερευνητών, έχουν πολλά να ωφεληθούν.

Την 25^η Απριλίου κλείνουν 55 χρόνια από τη δημοσίευση στο περιοδικό Nature, της ανακάλυψη της δίκλωνης έλικας του DNA, ενός από τα μεγαλύτερους επιστημονικούς σταθμούς του 20^ου αιώνα, χάρη στον οποίο:

• Σηματοδοτήθηκε η ίδρυση του κλάδου της Μοριακής Βιολογίας,
• Πυροδοτήθηκε η αλματώδης ανάπτυξη των Βιοεπιστημών, με αποκορύφωμα την ολοκλήρωση της ανάλυσης του ανθρώπινου γονιδιώματος,
• Ενοποιήθηκε η έρευνα σε απομακρυσμένους τομείς της Βιολογίας,
• Προέκυψε ένα πλήθος από νέα προϊόντα και υπηρεσίες στους τομείς της Υγείας, του Περιβάλλοντος, της Βιομηχανίας,
• Ο άνθρωπος αρχίζει να διαμορφώνει μια νέα θεώρηση του εαυτού του και του κόσμου που τον περιβάλλει,

H ημερομηνία αυτή, στην οποία δημοσιεύθηκαν τα 4 άρθρα που αφορούν στη δομή και τη λειτουργία του DNA, καθιερώθηκε από το 2003 από το Ινστιτούτο Έρευνας του Ανθρώπινου Γονιδιώματος των ΗΠΑ ως Ημέρα Εορτασμού του DNA και πλέον εορτάζεται παγκοσμίως.

Στο πλαίσιο του εορτασμού της η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Γενετικής του Ανθρώπου (ESHG) προκήρυξε Πανευρωπαϊκό Διαγωνισμό Έκθεσης Ιδεών στον οποίο οι μαθητές 12-18 ετών καλούνται να εκθέσουν τις απόψεις τους σε ένα από τα δύο ερωτήματα:

1. Αν είσαστε ερευνητής στον τομέα της Γενετικής τι αντικείμενο θα επιλέγατε να μελετήσετε, γιατί;
2. Με ποιους τρόπους η γνώση στη Γενετική και Γενωμική Επιστήμη, μπορεί να επιτρέψει αλλαγές στην Υγεία και την Περίθαλψη, στην Ευρώπη;

• Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον διαγωνισμό, κατευθυνθείτε στην ιστοσελίδα της ESHG πατώντας ΕΔΩ.
• Για υλικό που σχετίζεται με τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας του DNA, από το blog: bio: all in one, πατήστε ΕΔΩ.

Ρίξτε μια ματιά στο ιστολόγιο bio: all in one, την ανανεωμένη εκδοχή μιας παλιότερης ιστοσελίδας (Διδάσκοντας Βιολογία με τη χρήση του Διαδικτύου) στην οποία είχε συγκεντρωθεί ποικίλο υλικό, για τη διεξαγωγή και την προετοιμασία της διδασκαλίας της Βιολογίας Θετ. Κατ. Γ λυκείου.

Το ιστολόγιο περιέχει άφθονο πολυμεσικό υλικό, αποσπάσματα από σημαντικά text books, προτεινόμενες πειραματικές δραστηριότητες και πολλά άλλα. Προς το παρόν έχει σχεδόν ολοκληρωθεί το κεφάλαιο του Γενετικού Υλικού.

Το ιστολόγιο φιλοξενείται από την υπηρεσία: edublogs.org, μια πολύ καλή λύση στη φιλοξενία εκπαιδευτικών ιστολογίων που είναι βασισμένη πάνω στο πρότυπο του wordpress.

Από πολλούς συναδέλφους παίρνουμε μηνύματα με τα οποία-όχι αδικαιολόγητα- μας ρωτούν, πώς να αξιοποιήσουν το blogging στη διδασκαλία τους, αλλά και μηνύματα στα οποία αμφισβητείται η σκοπιμότητα της ένταξης αυτού του μέσου στη διδασκαλία.

Για να καλύψουμε το συγκεκριμένο κενό, αποφασίσαμε να συντάξουμε μια σειρά post, στα οποία:

• Να προτείνουμε τρόπους ένταξης των blog στη διδασκαλία,
• Να παραθέτουμε σχετικά παραδείγματα από υπαρκτά blogs, που ξεχωρίσαμε,
• Να επισημαίνουμε, τι κατά την γνώμη μας πρέπει να επιδιώκεται και τι πρέπει να αποφεύγεται κατά τη χρήση του blog, ως διδακτικού εργαλείου.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν με τα είδη των blogs που μπορούν να αναρτηθούν στο χώρο της εκπαίδευσης και το πιθανό περιεχόμενο καθενός από αυτά, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα μεταξύ τους όρια δεν είναι ευκρινή, καθώς εξαρτώνται από την επινοητικότητα, και το μεράκι, όσων τα αναρτούν :

• Μπλογκ εκπαιδευτικού που απευθύνεται στους μαθητές του: Μπορεί να περιέχει, βασικά σημεία της διδασκαλίας, ερωτήσεις αφόρμησης πριν τη διδασκαλία ενός αντικειμένου, πρόσθετο διδακτικό υλικό (video, εικόνες, ηχητικό κείμενο), προτάσεις για διάβασμα ή περιήγηση στο δίκτυο, σχολιασμό της επικαιρότητας, ανάθεση εργασιών προς τους μαθητές, ενημέρωση των γονέων για την εργασία που γίνεται στην τάξη κ.α.

• Μπλογκ εκπαιδευτικού που απευθύνεται στους συναδέλφους του: Στο περιεχόμενό του μπορούν να περιληφθούν, προτάσεις για τη διδασκαλία συγκεκριμένων αντικειμένων, ενημέρωση για ενδιαφέρουσα βιβλιογραφία και πηγές από το διαδίκτυο, προτεινόμενες πειραματικές δραστηριότητες, επισημάνσεις για τις παρανοήσεις των μαθητών, προσωπικές μαρτυρίες από την ζωή του ανθρώπου που εργάζεται στο χώρο της εκπαίδευσης κ.α.

• Μπλογκ σχολικής τάξης: Μπορεί να είναι το κοινό blog εκπαιδευτικού και μαθητών στο οποίο να καταγράφεται, η καθημερινή δραστηριότητα της τάξης, η διδασκαλία ενός συγκεκριμένου αντικειμένου, μια εκπαιδευτική εκδρομή ή επίσκεψη, η ανάληψη μιας πρωτοβουλίας σχετικής με το περιβάλλον, την αγωγή υγείας κ.α., ο σχολιασμός ενός βιβλίου, η πορεία εργασίας στο πλαίσιο ενός project, η συμβολή των επιστημών στην καθημερινότητα, κ.α.

• Μπλογκ ομάδας μαθητών: Είναι το μπλογκ μιας ομάδας μαθητών στο οποίο αναρτάται: Η πορεία εργασίας που έχουν ακολουθήσει στο πλαίσιο μιας δραστηριότητας που τους έχει ανατεθεί, μεμονωμένα ή εντός ενός ευρύτερου project στο οποίο μετέχει όλη η τάξη.

• Μπλογκ περιβαλλοντικής ομάδας σχολείου, σχολείου, πενθήμερης εκδρομής: Το blogging μπορεί να συμβάλλει αποφασιστικά στην άρση μιας ενδημικής αδυναμίας που έχουν οι παντοειδείς επισκέψεις και σχολικοί περίπατοι. Συνήθως οι μαθητές, “παρκάρονται” απροετοίμαστοι γι’ αυτό που θα δουν ή θα ακούσουν σε ένα μουσείο, έναν τόπο, ένα ερευνητικό εργαστήριο, μια θεατρική παράσταση ή κινηματογραφική προβολή, με αποτέλεσμα να αδιαφορούν και να αποκομίζουν ένα μικρό παιδαγωγικό όφελος. Μετά δε την επιστροφή τους στο σχολείο, η επίσκεψη που έκαναν είναι σαν να μην έγινε, αφού δεν παρακινούνται να καταγράψουν εντυπώσεις, να επεξεργαστούν υλικό και δεδομένα που συνέλεξαν. Μέσω του blogging οι μαθητές μπορούν να ωθούνται να προετοιμάσουν τις επισκέψεις τους (τι θα δω;, τι θα ακούσω;, τι πρέπει να γνωρίζω προηγουμένως ώστε να επικοινωνήσω ουσιαστικά με το αντικείμενο της επίσκεψης;) και επίσης να επεξεργάζονται δημιουργικά ότι παρατήρησαν, κατέγραψαν κατά τη διάρκειά τους.

• Εφημερίδα σχολείου: Μερικά σχολεία έχουν αναρτήσει μπλογκ-εφημερίδες, στα οποία καταγράφονται ποικίλα στιγμιότυπα από τη δραστηριότητά τους (αγώνες της σχολικής ομάδας, παραστάσεις της θεατρικής ομάδας, παρουσίαση βιβλίων κ.α.).

• Μπλογκ σχολικού εργαστηρίου: Μια ιδέα αξιοποίησης των blog είναι η καταγραφή της δραστηριότητας που γίνεται κατά την εκτέλεση μιας εργαστηριακής άσκησης, η παρουσίαση της επεξεργασίας που έχουν κάνει οι μαθητές σε πειραματικά δεδομένα, η προβολή εναλλακτικών εργαστηριακών ασκήσεων (λ.χ. με ευκολότερο, συντομότερο, ή παραστατικότερο τρόπο εκτέλεσης, με τη χρησιμοποίηση λιγότερο δυσεύρετων, ακριβών ή επικίνδυνων υλικών κ.α. ).

• Μπλογκ στελέχους της εκπαίδευσης (Συμβούλου του Π.Ι., Σχολικού Συμβούλου, κλπ): Πολλά στελέχη της εκπαίδευσης αλλά και παιδαγωγοί στο Αμερικανικό αλλά και σε πολλά Ευρωπαϊκά Εκπαιδευτικά συστήματα, συνηθίζουν να συντηρούν blogs. Μέσω αυτών τους δίνετε η δυνατότητα να επικοινωνούν,άμεσα και διαδραστικά τόσο με τους εκπαιδευτικούς, όσο και μεταξύ τους, να ενημερώνουν για την εργασία τους,τις εξελίξεις στην επιστήμη και την παιδαγωγική κ.α.

Αγαπητοί συνάδελφοι, πιστεύουμε ότι είναι φανερό, πώς οι τρόποι αξιοποίησης των blogs στην εκπαίδευση είναι πολλοί. Θα είμαστε πολύ ικανοποιημένοι, αν οι γραμμές που διαβάσατε, σταθούν αφορμή για την ανάδυση και άλλων ιδεών σχετικά με την αξιοποίηση τους. Σε μια τέτοια περίπτωση με χαρά θα τις υποδεχτούμε και θα τις προβάλλουμε.